czwartek, 20 lipca 2017

[Macedonia w praktyce] Ochryda - i co dalej?

Ochryda mogłaby otrzymać status autonomicznego okręgu turystycznego w Macedonii. Już w starożytności, jeszcze jako Lychnidos – Miasto Świateł, oblegana przez kupców, następnie przyciągająca tęgie umysły dzięki statusowi stolicy kulturalnej i siedziby arcybiskupstwa ochrydzkiego. Macedończycy wierzą i dumnie informują o tym każdego, kto chce słuchać, że właśnie tutaj święty Klemens założył szkołę piśmienniczą, pierwszy słowiański uniwersytet, z której później wyruszały misje chrystianizacyjne, niosące w słowiański świat spuściznę cyrylo-metodejską. W czasach najnowszych walory turystyczne Ochrydy odkryli Duńczycy, którzy zakochali się w mieście za sprawą... powieści. „Wesele trzech cyganów” pisarza i dziennikarza A. den Doolaarda, bestseller, przyciągnęło już w pierwszej połowie ubiegłego stulecia rzesze turystów z Niderlandów. A od czerwca bieżącego roku także polscy turyści mogą szybko i sprawnie dostać się do miasta z listy Lonely Planet, dzięki czarterom lotniczym biura Rego-Bis.
Skoro jednak Ochryda jest tak oblegana, to czy w ogóle warto się tam pchać?

Cerkiew św. Nauma/Michała Archanioła
Przyznam szczerze, nie lubię miejsc napakowanych turystami, gdy sama jestem turystką. Zazwyczaj schodzę ze szlaków z przewodników, zachodząc zabytki od bocznego wejścia albo zaglądając do ich sąsiadów. Ochryda oczarowała mnie i to właśnie ona poniekąd stała się przyczyną, dla której zakotwiczyłam się w tym rejonie świata. Do Ochrydy z pewnością warto przyjechać, ale ten wpis przeznaczony jest przede wszystkim dla tych, którzy nie chcą odwiedzin Lychnidos zakończyć na zdjęciu z cerkwią św. Jana z Kaneo.

GDZIE SPAĆ
Ceny noclegu w Ochrydzie są bardzo zróżnicowane. Za łóżko w pokoju wieloosobowym w przyzwoitych warunkach nawet w wysokim sezonie zapłacimy od 5 do maksymalnie 15 euro. Jeśli rozejrzymy się za rezerwacją dużo wcześniej, możemy trafić na bardzo korzystną ofertę wynajęcia jednej z dziesiątek villi w starej części miasta lub apartamentu. Osobiście gorąco polecam dwa miejsca: Chardak Apartments, prowadzone przez macedońskie małżeństwo mówiące po polsku i z otwartymi ramionami przyjmujące Polaków. W cenie pobytu otrzymamy kulinarne specjały gospodyni Trajanki oraz ciepłą, przyjacielską atmosferę. Bardzo wysoki standard oferuje Villa Germanoff – tu w pakiecie licencjonowany przewodnik, profesor Wydziału Turystyki i opiekun ochrydzkiego dziedzictwa Zoran Tuntev, charyzmatyczny wykładowca i gościnny gospodarz. Dzięki bardzo dobremu połączeniu autobusowemu warto rozważyć zatrzymanie się w nieodległej Strudze. Miłośnicy spania pod chmurką znajdą nad jeziorem ochrydzkim kilka campingów.


OCHRYDA – I CO DALEJ?

Kiedy już zrobimy sobie zdjęcie w najbardziej fotogenicznym miejscu Macedonii, zakupimy ochrydzkie perły i odbędziemy rejs do świętego Nauma, nie wyczerpiemy nawet drobnej części możliwości, jakie oferuje okolica. Koniecznie zainteresujmy się poetyckim miastem Struga. Tam od 1962 roku odbywają się strużańskie wieczory poezji – w 1987 roku najwyższą nagrodę podczas festiwalu przyznano Tadeuszowi Różewiczowi. Miasto ma niezwykły urok, a magii dodatkowo dodaje mu dzielący je na pół Czarny Drin – rzeka wypływające z jeziora ochrydzkiego, na której każdym odcinku znajduje się inny baśniowy okruszek. Poetycka miejscowość zafascynowała mnie swoją niejednoznacznością: między nowoczesnymi kawiarniami kryją się jakby zawstydzona, tradycyjna architektura. Jest to też miasto, które mimo trudności ciężko pracuje nad skonsolidowaniem mieszanej etnicznie społeczności albańsko-macedońskiej.


W odległości kilku kilometrów na południowy-zachód od Strugi znajduje się monastyr w wiosce Kališta, na który składa się m.in. pochodząca z XIV wieku cerkiew... wykuta w skale, z dobrze zachowanymi naskalnymi freskami. Dalej na południe w miejscowości Radožda ukrywa się kolejna skalna cerkiew, położona jeszcze bardziej malowniczo. Do obu miejscowości można dostać się, wędrując brzegiem jeziora ochrydzkiego.

Jeżeli podążymy na północny-zachód od Ochrydy dotrzemy do miejscowości, która przynajmniej raz w roku jest pokazywana we wszystkich stacjach telewizyjnych. W Vevčani, w którym można odpocząć w malowniczym otoczeniu strumieni i małych jezior, rokrocznie odbywa się karnawał. Tradycyjna parady, której korzenie sięgać mają rzekomo nawet 1400 lat wstecz, łączy elementy chrześcijańskie i pogańskie. Odbywa się na powitanie nowego roku (według kalendarza juliańskiego), a makabryczne maski i stroje, które przywdziewają wówczas uczestnicy, mają odstraszyć złe duchy. Do miasta – które na parę dni staje się autonomiczną Republiką Vevčani – można się dostać przez specjalną bramę, oczywiście po uiszczeniu stosownej opłaty. Wioska warta jest odwiedzenia jednak i poza karnawałem. Jest to idealne miejsce wypadowe w góry Jablanica, gdzie często organizowane są wycieczki konne. W kilku restauracjach, z których warto wspomnieć Kutmičevicę, istnieje możliwość nabycia paszportu republiki kruševskiej!


Skoro o górach mowa, nie można pominąć Parku Narodowego Galičica, usytuowanego pomiędzy jeziorami Ochrydzkim i Prespańskim. Warto udać się na spacer grzbietem masywu i dać zauroczyć przepięknemu widokowi na oba jeziora jednocześnie. Każdy z wielbicieli trekkingu znajdzie coś dla siebie, od łagodnych tras po wymagające kondycji podejścia. Oprócz tego Park Narodowy to jedno z ulubionych miejsc startu amatorów paraglidingu!

Dla osób, które lubią wiejski klimat i atmosferę zatrzymanego czasu polecam Resen i jego okolice. Z tej miejscowości pochodzą ponoć najlepsze jabłka w Macedonii, słynie ona również z wyrobów garncarskich i ceramicznych. Śmiałkowie ze smykałką archeologiczną mogą poszukać w pobliżu szczątków antycznej Via Egnatia.

CO ZJEŚĆ?

W Ochrydzie zmęczeni macedońską kuchnią turyści (są tu tacy?!) z łatwością znajdą dania europejskie - ostatnio nawet pojawiło się sushi. Dużą popularnością wśród napływających wegan i wegetarian cieszy się mały punkt z falafelami i hummusem niedaleko wejścia na čaršiję od strony głównej promenady. Jeśli natomiast mamy apetyt na coś charakterystycznego dla Ochrydy, na przystawkę zamawiamy gjomleze (rodzaj "tortu z naleśników", przekładanych różnym farszem, zwykle słonym serem), na główne ochrydzką pastrmkę (endemiczna ryba z jeziora ochrydzkiego z rodzaju łososiowatych), a na deser wysokokaloryczny i uzależniający warstwowy ochrydzki tort - przekładane ciasto oblane karmelem i czekoladą, wypełnione nadzieniem z ciasteczek i orzechów włoskich. Palce lizać!

Gjomleze spod ręki Trajanki Malezan
 Na zakończenie nadmienię jeszcze, że Ochryda ustępuje tylko stolicy pod względem liczby wydarzeń kulturalnych i sportowych. Słynne Ohridskie leto (lipiec i sierpień), prawosławne Święto Trzech Króli z łowieniem krzyża w jeziorze, maraton pływacki to tylko maleńka część z tego, co w mieście dzieje się o każdej porze roku. Planując swój urlop warto zajrzeć do kalendarza imprez - a nuż trafi się jakiś koncert czy występ teatralny, ewentualnie okazja do zdobycia sławy i chwały...

środa, 14 czerwca 2017

[Macedonia w praktyce] Ceny w sklepach

Jednym z najczęściej wyszukiwanych haseł podczas przygotowań do wakacyjnych wojaży są ceny podstawowych produktów w miejscu planowanego wypoczynku. Czas zatem najwyższy, aby zaprezentować uśredniony macedoński cennik!

W Skopju zza każdego rogu wyłania się mały, duży lub wielki supermarket. Oprócz nich po całej stolicy rozsiane są mniejsze minimarkety. W mniejszych miejscowościach próżno szukać dużych sieci, niemniej ceny podstawowych produktów nie różnią się znacznie.
Do największych i najróżnorodniej zaopatrzonych sieci należą Vero Ramstore. Poza mniejszymi supermarketami znaleźć je można w centrach handlowych, które zresztą wzięły nazwę od danej sieci w nich się znajdującej. W nich można zaopatrzyć się w różnego rodzaju towary bardziej luksusowe, tutaj również dostępne są wszelkie produkty bezglutenowe, wegańskie, bez laktozy, itp.
Wiele sklepów Tinex (mniejszy supermarket, ceny porównywalne do Intermarche czy Carrefour) ma szeroką ofertę garmażeryjną; za bardzo małe pieniądze można zaopatrzyć się w smaczny, sycący posiłek, zwykle z kuchni macedońskiej. Najtańszą opcją spośród "sieciówek" jest Kam - dyskont w starym stylu, jak Biedronka, ale sprzed kilkunastu lat. Próżno szukać tu zagranicznych marek, za to ceny są niskie.

Poniższe zestawienie nie dotyczy wszelkich bazarów i targowisk, gdzie ceny są często nawet trzykrotnie niższe, zarówno warzyw  i owoców, jak i wędlin, serów, słodyczy, a nawet chemii i odzieży.

Najlepsze zakupy i tak na bazarze!

1 euro ~ 60 MKD
1 zł ~ 15 MKD

Mięsa, ryby i wędlina

Pierś z kurczaka 1 kg 325 MKD
Udko z kurczaka 1 kg 179 MKD
Wieprzowina 1 kg 250 – 300 MKD
Jagnięcina 1 kg 400 – 470 MKD

Kiełbasa kulen 400 – 420 MKD
Opakowanie parówek 25 MKD
Opakowanie wędlin 100 – 180 MKD

Opakowanie 10 jaj 65 MKD
Puszka sardynek 35 – 50 MKD
Tuńczyk w puszce 80 MKD

Owoce i warzywa

Arbuz 15 – 30 MKD
Banany 60 – 80 MKD
Gruszki 120 – 150 MKD
Jabłka 60 – 90 MKD
Winogrona 20 – 40 MKD

Bakłażan 50 – 65 MKD
Papryka łagodna (biała) 40MKD
Papryka czerwona 40 – 50 MKD
Ostre papryczki 45 MKD
Pomidory 40 – 70 MKD
Marchew 50 MKD
Ogórek zielony 30 MKD
Ziemniaki 40 MKD

Przekąski

Pieczona ciecierzyca 300g 105 MKD
Orzeszki ziemne 500g 130 MKD
Słonecznik 100g 30 MKD
Rodzynki 100g 22 MKD
Daktyle opakowanie 50 MKD

Mleko i jego przetwory

Ser żółty (kaszkawał) w zależności od rodzaju
owczy 1 kg 480 MKD
krowi 1 kg 345 MDK
mieszany 1 kg 360 MKD

Biały serek do smarowania 200g 75 MKD
Kubeczek kwaśnej śmietany 20 MKD
Kubełek papryki nadziewanej śmietaną 160 MKD
Serek topiony 60 MKD

Ser biały (sirenje) w zależności od rodzaju
kozi 1 kg 300 MKD
krowi 1 kg 230 – 260 MKD
owczy 1 kg 300 MKD
Feta 1 kg 100 MKD
Twaróg (urda) 1 kg 120 – 140 MKD

Jogurt kubeczek 10 – 15 MKD
Jogurt butelka 1 l 45 – 60 MKD
Zsiadłe mleko 400g 20 – 30 MKD
Jogurt owocowy 15 – 25 MKD
Ryż na mleku 20 MKD

Margaryna opakowanie 60 MKD
Masło 250g 120 MKD
Oliwa 1 l 300 – 400 MKD

Suche produkty

Fasola (suche ziarno) 140 – 160 MKD
Ryż 100 MKD
Opakowanie makaronu 45 MKD

Słodycze

Eurokrem (krem czekoladowy) 400g 75 MKD
Czekolada 30 – 50 MKD
Rogalik z czekoladą 25 MKD
Lokum opakowanie małe/duże 20/70 MKD
Chałwa mała/duża 10/120 MKD

Konserwy, dżemy

Warzywa w puszkach 50 – 70 MKD
Dżem słoiczek 65 MKD
Miód 0,5 kg 220 MKD
Gjuveć (marynowane warzywa) 90 MKD
Ajvar duży słoik 160 – 270 MKD (najdroższe, ale i uchodzące za najwyższej jakości są firmy Mama's)

Pieczywo

Bagietka 30 MKD
Biały chleb 15 – 25 MKD
Chleby tostowe 35 MKD
Chleb żytni/razowy 70 MKD

Napoje

Kawa rozpuszczalna 400g 150 MKD
Kawa Jacobs Gold 200g 400 MKD
Herbata owocowa 65 – 80 MKD
Herbata ziołowa 45 – 50 MKD

Red Bull 0,25l 99 MKD
Coca-cola 1,25l 50 MKD
Sok 1l 50 – 65 MKD
Woda mineralna 1,5 l 15 – 30 MKD

Alkohol

Jack Daniels 0,75l 1400 MKD
Finlandia 1l 825 MKD

Wina macedońskie:
Stobi 0,75l 109 MKD
Tikves 0,75l 115 – 425 MKD

Piwa:
Carlsberg 0,5l 60 MKD
Heineken 0,5l 60 MKD
Tuborg 0,5l 45 MKD
Skopsko 1,5l 100 MKD
Skopsko 0,5 l 45 MKD
Zlaten Dab 1,5l 100 MKD
Zlaten Dab 0,5l 42 MKD

Inne

Malboro Gold 100 MKD
Malboro Light 140 MKD
Pasta do zębów Colgate 165 MKD
Żel pod prysznic Palmolive 200 MKD
Szampon do włosów Schauma 125 MKD